تبعیض در فیلترینگ؛ مشکل تازه اپراتورها

به نظر می‌رسد اپراتورهای اینترنت از چالش فیلترینگ عبور کردند و به ابرچالش مهم‌تری به نام «تبعیض در فیلترینگ» رسیده‌اند. مشکلی که گریبان‌گیر برخی از اپراتورهای موبایل و ثابت اینترنت شده و نارضایتی و اعتراض آن‌ها را در پی داشته است.

اولین بار، «احمدرضا نخجوانی» مدیرعامل شاتل درباره تبعیض در فیلترینگ صحبت کرد و چند روز بعد، برخی رسانه‌ها گزارش دادند سرویس پوش نوتیفیکیشن اپل و iMessage برای کاربران اینترنت ایرانسل فیلتر و مسدود شده است. حالا، رئیس کمیسیون ساخت مراکز داده سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران نیز خواستار شفاف‌سازی درباره تبعیض در فیلترینگ شده است.

چرا در فیلترینگ اینترنت، تبعیض هست؟

«محمد دین‌محمد آذری» اعتقاد دارد فیلترینگ وب‌سایت‌ها در اپراتورهای مختلف، متفاوت بوده و از یک فساد احتمالی در فیلترینگ نشات می‌گیرد که باید توسط مسئولین شفاف‌سازی شود.

بیشتر بخوانید: خطرناک‌تر از فیلترینگ؛ اینترنت طبقاتی و خرید یک پیام‌رسان خارجی برای مصارف داخلی

رئیس کمیسیون ساخت مراکز داده نصر تهران در گفت‌وگو با روابط عمومی این سازمان می‌گوید:

«این بدان معناست که برخی وب‌سایت‌ها در اپراتورهای خاصی فیلتر نشده‌اند. این موضوع نشان از فساد احتمالی در فیلترینگ و تبعیض در برخورد با اپراتورهای مختلف دارد و ما باید منتظر شفاف‌سازی و توضیحات بیشتر مسئولین در این مورد باشیم.»

آذری تاکید می‌کند بحث امروز کشور، صرفا فیلترینگ نیست و همزمان با آن، تبعیض اجرای آن در میان اپراتورها، محدودیت در منابع زیرساخت مراکز داده و کیفیت عملکرد اپلیکیشن‌های بومی، دسترسی به فیلتر‌شکن و اینترنت ماهواره‌ای استارلینک، رکود کسب‌و‌کارهای اینترنتی، ریزش فاحش ریال و کاهش ظرفیت پذیرش مردم، همه این مسایل در کنار هم، شرایط مبهم و پیچیده‌ای را ایجاد کرده است.

مدیرعامل شاتل نیز در گفت‌وگو با دیجیاتو به تبعیض فیلترینگ در میان اپراتورهای مختلف اشاره کرده بود و گفت:

«ضمن آن که ما از دیدگاه یک سرویس دهنده، با اعمال محدودیت در سرویس‌ها مشکل داریم و فیلترینگ‌های صورت گرفته، سطح نارضایتی کاربران را به شکل بسیار جدی افزایش داده و شکایت انبوه آنان را در پی داشته است، بخشی از شکایت کاربران به خاطر تبعیض در میزان سخت‌گیری و تفاوت فیلترینگ اپراتورهای ثابت با همراه است.»

«احمدرضا نخجوانی» در ادامه می‌گوید:

«ما به عنوان اپراتور ارتباطات، هیچ نقشی در فیلترینگ نداریم و پهنای باند اینترنت به صورت فیلتر شده برای توزیع به دست ما می‌رسد. اما چون در لایه‌ی بالاتر، سیستم و مسیر فیلترینگ اپراتورها با هم متفاوت است، مردم از این موضوع بی اندازه گلایه دارند و این نابرابری را از چشم ما می‌بینند. متاسفانه پی‌گیری ما با آقایان نیز راه به جایی نبرده است. طبیعتا ما آرزومندیم که رفع محدودیت برای همه صورت گیرد اما این تبعیض، شک برانگیز و مشکل ساز است.»

تبعیض در فیلترینگ یعنی چه؟

تبعیض در فیلترینگ به زبان ساده یعنی یک وب‌سایت، اپلیکیشن، سرویس و پروتکلی در یک اپراتور اینترنت فیلتر شده و در اپراتور دیگری، بدون فیلتر باقی بماند. نمونه بارز آن را می‌توان در فیلترینگ سرویس پوش نوتیفیکیشن اپل و iMessage اینترنت ایرانسل دید که البته خیلی زود برطرف شد.

در طول مدت زمان شروع فیلترینگ در اینترنت ایران از ۳۰ شهریور ماه تا کنون، بارها و بارها گزارش شده یک وب‌سایت، یک سرویس و یک بازی روی اپراتور موبایل فیلتر شده ولی روی اینترنت ثابت فیلتر نشده است یا برعکس یک بازی و سرویس روی اینترنت ثابت فیلتر و روی اینترنت موبایل باز است.

حتی بعضا در این مدت، دیده شده که یک اپلیکیشن یا سرویس، پس از چند روز که از فیلتر آن روی یک اینترنت می‌گذرد؛ روی اینترنت شرکت دیگری فیلتر می‌شود.

بیشتر بخوانید: دو خبر مهم و متضاد درباره فیلترینگ جدید ایران در تلگرام

همان‌طور که مدیرعامل شاتل اشاره می‌کند؛ چون فیلترینگ اینترنت در یک لایه بالاتر از سطح دسترسی اپراتورها انجام شده و آن‌ها، ترافیک فیلتر شده را دریافت می‌کنند؛ این تبعیض در فیلترینگ می‌تواند «شک برانگیز و مشکل‌ساز باشد.»

هنوز رگولاتوری یا مسئولین وزارت ارتباطات درباره موضوع تبعیض در فیلترینگ، صحبت و آن را تایید یا رد نکردند. قطعا اپراتورها خواستار این موضوع هستند که حالا اینترنت فیلتر شده به دست آن‌ها می‌رسد تا به مشتریان خود بدهند؛ حداقل یک سطح یکسان از فیلترینگ را در اینترنت همه اپراتورها شاهد باشند.

بیشتر بخوانید: روزهای تاریک و ترسناک اینترنت ایران؛ ۳۰ درصد افزایش استفاده از VPN و تغییر الگوی مصرف کاربران

کاربر بی‌خبر از همه‌جا و مسایل پشت پرده فیلترینگ و محدودیت‌های اخیر اینترنت ایران، وقتی می‌بیند یک سرویس یا بازی یا API روی اینترنت موبایل فلان اپراتور بسته است ولی روی اینترنت اپراتور دیگر باز است؛ قطعا سریعا به اینترنت با محدودیت کمتر، کوچ خواهد کرد و این معضل دیگری بر همه مشکلات این روزهای اپراتورهای اینترنت می‌شود.

نظر شما خوانندگان عزیز درباره تبعیض در فیلترینگ چیست؟ آیا شما هم در این مدت حدود ۵۰ روز با این مسئله برخورد کردید یا این احساس را دارید که در سطح فیلترینگ اینترنت شرکت‌ها، تفاوت‌هایی وجود دارد؟