چطور از سوختن مودم در زمان قطعی برق و نوسانات ولتاژ جلوگیری کنیم + راهنمای کامل محافظت از مودم

قطعی برق و نوسانات ولتاژ باعث آسیب دیدن و سوختن مودم‌ها و روترها می‌شود؛ دقیقا مانند سایر وسایل الکترونیکی و نیاز است شما راهکارهایی برای محافظت از مودم‌ها انجام دهید.

این روزها، سراسر کشور درگیر قطعی‌های برق برنامه‌ریزی شده و حتی گاها برنامه‌ریزی نشده است. هر روز یا یک روز در میان، برق خانه ناگهانی قطع شده و باز ناگهانی برمی‌گردد.

در این میان، برخی اوقات مودم‌ها پس از بازگشت برق، روشن نمی‌شوند یا نیاز به یک بار روشن/خاموش و فشردن کلید پاور هستند.

بدتر اینکه گزارش‌هایی توسط کاربران منتشر شده که خبر از خرابی و سوختن مودم می‌دهند. کلید پاور خراب می‌شود و دیگر کار نمی‌کند یا باید مودم ریست فکتوری شود.

برخی دیگر از کاربران گزارش دادند پس از قطعی برق، دستگاهی به وای فای مودم وصل نمی‌شود و حتما باید مودم دستی روشن/خاموش شود.

شرکت‌های گارانتی مودم نیز اشاره دارند به دلیل نوسانات ولتاژ برق رفتگی‌ها، برخی آی سی‌های مودم‌ها آسیب می‌بینند و به وضوح خرابی‌های مودم در ماه‌های اخیر، افزایش یافته است.

وقتی برق قطع می‌شود؛ چه اتفاقی برای مودم می‌افتد؟

قطع شدن ناگهانی برق به معنای خاموش شدن مودم نیست و پروسه‌ای متفاوت با کلید پاور دارد. قطعی برق می‌تواند به اجزای داخلی مودم آسیب وارد کند؛ به ویژه اگر این قطعی‌ها مکرر اتفاق بیفتند و زیاد شوند.

مودم‌ها هم ماشین‌هایی مانند کامپیوترها و در حال اجرای یک سری پردازش‌ها و تبادل اطلاعات هستند. وقتی برق به طور ناگهانی قطع می‌شود؛ مودم فرصتی برای پایان دادن به پروسه‌ها و ذخیره وضعیت فعلی خود ندارد.

در نتیجه شاید اتفاقات زیر برای مودم بیفتد:

۱- حافظه موقت (رم یا کش) آسیب ببیند.

۲- فایل‌های پیکربندی و تنظیمات مودم آسیب ببینند (مودم بالا نیاید و نیاز به ریست داشته باشد)

۳- مادربورد یا اجزایی از آن مانند آی سی ها آسیب ببینند؛ به طور کامل سوخته یا نیم سوز شوند و عملکرد درستی از خود نشان ندهند.

قطع ناگهانی برق می‌تواند باعث بروز پالس‌های ولتاژی لحظه‌ای شود که روی آداپتور یا مدار تغذیه داخلی مودم فشار بیاورد. این فشارها ممکن است در دفعات بالا باعث داغ شدن یا سوختن قطعات شوند، حتی اگر مودم روشن شود.

بدترین حالت زمانی است که این خاموشی‌ها مرتب تکرار شود. مودم شما روشن شده و در ظاهر مشکلی ندارد ولی عمر مفید قطعات الکترونیکی مانند خازن‌ها، آی‌سی‌ها و پاور کاهش پیدا کرده است و مودم زودتر از موعد، خراب می‌شود.

فاجعه‌بارترین وضعیت، هنگامی است که مودم در حال به‌روزرسانی فریم‌ویر (firmware update) باشد و ناگهان برق برود. در این وضعیت، مودم دیگر روشن نمی‌شود؛ چون فریم‌ویر ناقص نصب شده است.

بازگشت برق با ولتاژ بالا؛ قاتل مودم‌ها

اتفاق مهم دیگری که در این رفت و آمدهای مکرر برق برای وسایل الکترونیکی از جمله مودم‌ها رخ می‌دهد؛ بازگشت ناگهانی برق با ولتاژ بالا است.

وقتی برق پس از ۱/۵ یا ۲ ساعت دوباره وصل می‌شود؛ ممکن است ولتاژ اولیه آن از حد مجاز بالاتر باشد؛ مثلا به جای ۲۲۰ ولت، ۲۵۰ یا حتی ۲۸۰ ولت باشد و دلیل آن هم عدم پایداری و نوسانات لحظه‌ای در شبکه توزیع برق است.

این وضعیت می‌تواند به مودم‌ها که جزو ضعیف‌ترین وسایل الکترونیکی و حساس نسبت به نوسانات ولتاژ هستند؛ آسیب جدی وارد کند.

حالا اگر شما در یک منطقه با زیرساخت برق ضعیف هم ساکن باشید؛ مثلا در نقاطی از شهر اهواز در استان خوزستان، آسیب‌دیدگی چند برابر می‌شود و احتمال سوختن مودم بالا است.

مودم‌ها معمولاً برای ولتاژ مشخصی طراحی شده‌اند؛ مثلاً آداپتور ۱۲ ولت، ۱ آمپر و مدار داخلی آن‌ها تحمل ولتاژ ناگهانی اضافی را ندارد.

نوسانات ولتاژی برق می‌تواند به طور مستقیم به مدار تغذیه (Power Circuit) آسیب برساند و باعث سوختگی آن شود؛ آداپتور یا کلید پاور مودم را از کار بیندازد یا چیپ‌ست‌ها آسیب ببینند و مودم هرگز روشن نشود.

چند نشانه تاثیرات ولتاژ بالا و نوسانات ولتاژی روی مودم:

• داغ شدن بیش از حد بدنه مودم یا آداپتور

• قطع و وصل شدن پیاپی اتصال اینترنت

• روشن نشدن مودم یا چشمک زدن چراغ‌ها به شکل نامعمول

• احساس بوی سوختگی خفیف یا تغییر رنگ در محل اتصال آداپتور

کدام مودم‌ها بیشتر در معرض آسیب هستند؟

این سوالی است که کاربران زیاد می‌پرسند و می‌خواهند بدانند آیا مودم آن‌ها هم در معرض آسیب‌های برق رفتگی هست یا خیر!

به طور کلی، مودم‌هایی که اصل نیستند و از آداپتور بی‌کیفیت، ارزان و غیر استاندارد استفاده می‌کنند؛ بیشتر در معرض سوختگی و خرابی قرار دارند.

برعکس، مودم‌هایی که دارای منبع تغذیه پایدار، مدارات محافظتی داخلی، برد اصلی و آی‌سی‌های مقاوم در برابر تغییرات ناگهانی ولتاژ دارند؛ کمتر آسیب می‌بینند.

مودم‌های رومیزی که به طور مستقیم با آداپتور به برق شهری وصل می‌شوند؛ اگر از محافظ استفاده نکنند یا به سه راهی وصل شدند که وسایل دیگری نیز به آن متصل هستند؛ باز در خطر بیشتری قرار می‌گیرند.

راه‌های جلوگیری از سوختن مودم در زمان نوسانات برق

برای جلوگیری از سوختن مودم به دلیل قطعی برق یا نوسانات ولتاژی، چند نکته مهم زیر را رعایت کنید:

۱- از محافظ برق واقعی و با کیفیت استفاده کنید (صرفا یک سه راهی ارزان کافی نیست).

۲- در هنگام خاموشی برق طولانی، آداپتور مودم را از برق خارج کنید و پس از چند دقیقه که برق وصل شد؛ دوباره به پریز بزنید.

۳- نصب دستگاه SPD برای حفاظت در برابر Surge در خانه‌های پرریسک

۴- از یوپی‌اس‌های کوچک و رومیزی برای مودم استفاده کنید تا از نوسانات ولتاژی جلوگیری شود.

۵- از آداپتور مودم با کیفیت و اصل استفاده کنید.

۶- مودم با گارانتی معتبر خریداری کنید تا اگر مشکلی پیش آمد؛ بتوانید از متخصیص آن شرکت برای تعمیر یا حتی تعویض مودم کمک بگیرید.

چه محافظ‌هایی برای مودم‌ها بهتراند؟

بهترین راهکار برای جلوگیری از آسیب دیدن مودم در هنگام قطعی برق یا مشکلات نوسانات ولتاژی، خرید محافظ استاندارد و مخصوص وسایل الکترونیکی است.

بهتر است محافظی خریداری شود که دارای تاخیر زمانی در وصل مجدد برق هستند. این محافظ‌ها پس از چند دقیقه، اجازه ورود برق به آداپتور مودم را می‌دهند؛ در نتیجه از نوسانات ولتاژی بالا جلوگیری می‌کنند.

محافظ‌هایی که مجهز به فیوز حرارتی یا مینی‌سیرکِت هستند، در صورت افزایش ناگهانی جریان یا اتصال کوتاه، برق را قطع کرده و از مودم محافظت می‌کنند. این ویژگی برای مناطقی با نوسانات زیاد ضروری است.

حتما از یک محافظ مجزا برای مودم استفاده کنید و کامپیوتر، لپ‌تاپ و سایر وسایل الکترونیکی را به این محافظ نزنید.

حرف آخر

در این مقاله سعی کردم دلایل خرابی و سوختن مودم از سوی قطعی برق و نوسانات ولتاژ را شرح دهیم و بگوییم چه بخش‌هایی از مودم، در معرض آسیب بیشتری هستند.

خوب؛ الان چه باید کرد و چگونه از مودم‌مام محافظت کنیم؟ باز اشاره کردیم خرید مودم از برندهای معتبر و دارای گارانتی، استفاده از محافظ و یوپی‌اس تا حدودی مودم شما را در برابر تغییرات ولتاژ وحشتناک، امن نگه می‌دارند.

شما هم اگر تجربه‌ای از سوختن مودم به خاطر نوسانات برق دارید؛ در بخش دیدگاه‌ها با ما در میان بگذارید و بگویید دقیقا چه بلایی سر مودم‌تان آمده است.

همچنین اگر دنبال محافظ مناسب مودم هستید؛ یا دوست دارید بدانید کدام مودم سیمکارتی و ثابت را بخرید تا کمتر آسیب ببیند؛ بپرسید تا راهنمایی‌تان کنیم.