اینترنت وایت لیست چیست و چرا بدتر از فیلترینگ است؟
نتی که شاید همین الان داریم تجربهاش میکنیم
در روزهای قطعی اینترنت، باز شدنها و بسته شدنهای مکرر، اختلالات و محدودیتهای عجیب و غریب و بعد این وسط، دسترسی به چند وبسایت و سرویس خارجی، باعث افزایش تکرار و استفاده از واژههایی مانند اینترنت وایت لیست شده است.
یک روز گوگل، جی میل، چت جی پی تی و واتساپ باز میشوند و ساعتی بعد، دوباره فیلتر و بسته هستند. آیا این آمدنها و رفتنهای سرویسها و سایتهای خارجی به معنای تلاش برای تغییر مسیر حرکت اینترنت ایران هستیم؟
برخی از کارشناسان فضای مجازی و اینترنت، اعتقاد دارند پس از قطعی ۱۸ دی ماه، اینترنت ایران از معماری و ساختار بلک لیست به وایت لیست تغییر کرده و سراغ گروپ پالسی رفته است.
اینترنت وایت لیست یعنی چه؟
در دنیای شبکه دو مدل برای دسترسی کامپیوترها (شما بخوانید آدرس IP، وبسایت، پیام رسان و هر چیز دیگری) وجود دارد: بلک لیست (blacklist) و وایت لیست (whitelist).
عموما شبکهها و اینترنت کشورها مبتنی بر معماری بلک لیست است؛ یعنی همه چیز باز و قابل دسترسی است جز این یک وبسایت یا سرویس وارد فهرست سیاه شود و فیلتر یا بلاک گردد.
در وایت لیست، دقیقا برعکس معماری بلک لیست عمل میشود و همهچیز بسته است جز اینکه وبسایت، آدرس IP و سرویسی و پیام رسانی وارد فهرست سفید و برای عموم مردم باز شود.
بنابراین، دیگر در اینترنت وایت لیست با معنای مسدودسازی ترافیک و محتوا روبرو نیستیم؛ بلکه کل ترافیک اینترنت بسته و فیلتر شده است و فقط تعداد مشخصی وبسایت یا مقصد (آدرس آی پی) باز بوده و اجازه عبور ترافیک دارند.
نام دیگر شبکه وایت لیست را میتوان Default-Deny Network گذاشت که برای مهندسان کامپیوتر و شبکه، آشناتر است.
همینطور، فیلتر سفید نیز نامیده میشود و در برابر فیلتر سیاه یا همان فیلترینگ قرار میگیرد.
بهترین مثلا برای مدل جدید اینترنت ایران، باز بودن گوگل ولی باز نشدن سایتهای خارجی یا باز بودن کانالهای خبرگزاریها در ایتا و بله و روبیکا در اولین روزهای قطعی اینترنت است.
وایت لیست شدهایم؟
سوال پر تکراری که در این دو هفته قطعی اینترنت ایران، کاربران و مدیران شرکتها از یکدیگر میپرسند؛ این است که «وایت لیست شدهایم؟»
متاسفانه، شواهد زیادی هست که حداقل فعلا، اینترنت کنونی که داریم استفاده میکنیم؛ دقیقا مدل وایتلیست است.
بازگشایی مرحله به مرحله اینترنت
دسترسی به گوگل و برخی سرویسها مانند گوگل میت و گوگل ترنسلیت و بسته بودن سایر سرویسها
باز بودن برخی وبسایتهای خارجی و مسدود بودن غالب وبسایتها
بسته بودن تلگرام و اینستاگرام و واتساپ ولی باز شدن ایتا و بله و روبیکا و سروش پلاس
باز شدن اینترنت برای اتاقهای بازرگانی
دسترسی شرکتهای عضو سازمان نظام صنفی رایانهای کشور به اینترنت
اینترنت بینالملل برای تجار و محروم بودن کسبوکارهای مجازی
دسترسی به اینترنت در دانشگاهها، پارکهای فناوری، شرکتهای دانشبنیان، استارتاپهای خاص و …
رفع فیلتر اینترنت برای رسانههایی که آدرس IP بدهند
و مثالهایی این چنین، همگی نشان میدهد وارد عصر وایت لیست در ایران شدیم؛ حالا موقت یا دائمی؛ نمیدانیم!
معایب وایت لیست یا فیلتر سفید چیست؟
محدودیت شدید دسترس به اینترنت آزاد و محدود شدن به یک سری سایتها و سرویسها، اولین دستاورد وایت لیست شدن است.
شما فقط به سرویسها یا آیپیهایی که از قبل تأیید شدهاند؛ دسترسی دارید و استفاده از سایتهای آموزشی، منابع آنلاین جدید، ابزارهای مختلف و APIها میسر نیست.
اینترنت به شدت کند و فاقد بهرهوری لازم خواهد بود و احتمالا در بهروزرسانی نرمافزارها و فریمویرها یا دریافت پچهای امنیتی به مشکل برمیخوریم.
سرویسهای مدرن امروزی مانند پلتفرمهای مبتنی بر داکر و دواپس، سرویسهای ابری و آدرس آی پی های پویا، تماما از دست میروند یا به سختی بشود آنها را وایت لیست کرد.
ضمن اینکه وایت لیست شدن کل اینترنت ایران، هزینه و پیچیدگیهای مدیریتی بالایی دارد و وزارت ارتباطات، شرکت زیرساخت و اپراتورها، سرمایه خود را به جای توسعه اینترنت، باید برای مدیریت فیلترینگ سفید هزینه کنند.
به نظر میرسد اینترنت وصل شده و شما به همهچیز دسترسی دارید ولی حالا قطع کردن اینترنت و دسترسی شما، سریعتر و راحتتر شده است.
در واقع، شما عادت میکنید به قطعی اینترنت و دیگر برایتان یک بحران یا اتفاق ناگوار و جدید نیست.
حتما در این روش، ابزارهای دور زدن فیلترینگ، از کار خواهند افتاد یا به سختی وصل میشوند. باز کردن پلتفرمهایی که حاکمیت بسته است؛ با مشقت انجام شده و محدودیتهای نرمافزاری بیشتری خواهیم داشت.
